حس بویایی، عامل انتخاب وعده غذایی پشهها
، تحقیقات نشان می دهد استفاده از حشره کشهای شیمیایی یا الکتریکی و یا پوشیدن لباس آستین بلند هنگام خواب مانع گزش پشهها نمی شود .
محققین به تازگی توانستهاند ساز و کار این حشره را در انتخاب هدفهای انسانی کشف کنند. به گفته آنها انسان به شکل مداوم در حال متصاعد کردن مخلوطی از بوهای مختلف به همراه گرما و دیاکسیدکربن است؛ مواردی که پشهها با استفاده از آنان وعده غذایی بعدی خود را انتخاب میکنند.
این در حالی است که اکثر حیوانات هر شکل خاص بو را به واسطه مجموعه مشخصی از نورونها شناسایی میکنند، با این وجود پشهها قادرند فعل بو کشیدن را از طریق درگاههای عصبی متعدد و مختلفی انجام دهند .
مگ یانگر»، استادیار زیستشناسی در دانشگاه بوستون و یکی از محققان ارشد این پژوهش گفت : پشهها در تفاوتی چشمگیر نسبت به باقی حیوانات هنگام روبهرو شدن با یک رایحه، از کدگذاری متفاوتی استفاده میکند.
محققان دانشگاه راکفلر نیویورک در آزمایشی که برای درک نحوه بو کشیدن پشهها صورت گرفت، تمامی پروتئینهای حسکننده بوی بدن انسان را از ژنوم پشهها خارج کردند، اما در کمال حیرت مشاهده کردند آنها همچنان به نیش زدن طعمههای انسانی میپردازند.
دانشمندان در مرحله بعدی گیرندههای بو در شاخک پشهها را بررسی کردند که به مواد شیمیایی موجود در محیط متصل است و میتواند از طریق نورونها به مغز سیگنال ارسال کنند.
به گفته یانگر، محققان فرض میکردند پشهها صرفا از جبر دستگاه بویایی خود پیروی میکنند که در آن برای هر نورون تنها یک نوع گیرنده موجود است، با این وجود آنها مشاهده کردند که گیرندههای متفاوت در نورونهای مشابه میتوانند به بوهای مختلف واکنش نشان دهند.
تحقیقات نشان می دهد از دست دادن یک یا چند گیرنده تاثیری در قابلیت انتخاب طعمه انسانی از سوی این حشرات نخواهد داشت و به گفته دانشمندان این ساختار پشتیبان به عنوان یک مکانیسم بقا تکامل پیدا کرده است، برای مثال پشه گونه Aedes aegypti متخصص گزیدن انسان است و محققان بر این باورند گونه مذکور به خاطر اینکه انسانها همیشه در نزدیکی آب سکونت دارند و تخمگذاری این حشرات نیز در آب انجام میشود، این چنین تکامل پیدا کردهاند؛ امری که باعث شده انسان به غذایی ایدهآل برای پشهها بدل شود.
محققان همچنین عنوان کردند که کشف فرایند پشت مغز پشهها در شناسایی اهداف انسانی میتواند برای مداخله در رفتار گزش حشرات و کاهش شیوع بیماریهای منتشر شده توسط پشهها نظیر مالاریا، تب دنگی و تب زرد کارآمد باشد.
به گفته یانگر، با استفاده از این اطلاعات همینطور میتوان بوی جدیدی را توسعه داد که برای پشهها جذابیت بیشتری نسبت به بوی انسان دارد. همچنین میتوانیم دفعکنندههایی را بسازیم که به شکل خاص نورونها و گیرندههایی را هدف قرار دهند که پشهها به واسطه آنان بوی انسان را حس میکنند.
دکتر «اولنا ریابینینا» نیز می گوید از ابتدا میدانستیم پشهها به طور خاصی برای گزیدن انسان تکامل یافتهاند، اما تحقیقات جدید با وجود اینکه نشان میدهد سیستم بویایی آنها بسیار پیشرفتهتر و متفاوتتر از تصورات ماست، ولی همچنان مقابله با آنها از طریق اطلاعات جدید کنونی بسیار موثرتر از گذشته خواهد بود.
